فهرست مطالب
- چرا کسب درآمد دلاری با ارزهای دیجیتال در ۲۰۲۵ مهم شده است؟
- روش اول: استیکینگ و لیکویید استیکینگ
- روش دوم: ییلد فارمینگ و تأمین نقدینگی
- روش سوم: ایردراپ فایمنگ و فعالیت در اکوسیستمهای جدید
- روش چهارم: ترید NFT و بازارهای دیجیتال
- روش پنجم: درآمد از اکوسیستمهای لانچپد، پوینت و ریاستیکینگ
- مقایسه ۵ روش کسب درآمد دلاری
- نقشه راه شروع برای مبتدیها
- اشتباهات رایج و مدیریت ریسک
- سوالات متداول
چرا کسب درآمد دلاری با ارزهای دیجیتال در ۲۰۲۵ مهم شده است؟
کسب درآمد دلاری برای خیلی از کاربران ایرانی فقط یک هدف مالی نیست، بلکه یک راه برای متنوعسازی درآمد و کاهش وابستگی به یک منبع درآمدی ثابت است. در بازار ارزهای دیجیتال، این امکان وجود دارد که شما بهجای تکیه صرف بر نوسان قیمت، از خودِ فعالیت در شبکههای بلاکچینی هم درآمد بسازید. این موضوع در ۲۰۲۵ مهمتر شده، چون مدلهای درآمدی کریپتو از ترید ساده فراتر رفتهاند و حالا استیکینگ، ییلد فارمینگ، ایردراپها، NFT، و حتی برنامههای امتیازی و لانچپدها بخش بزرگی از فرصتها را تشکیل میدهند.
البته باید یک نکته را از ابتدا شفاف بگوییم: کسب درآمد دلاری در کریپتو به معنی پول آسان و بدون ریسک نیست. هر روش، سطحی از دانش، زمان، سرمایه و تحمل ریسک میخواهد. کسی که تازه وارد است، اگر بدون شناخت وارد پروتکلهای ناشناس شود، ممکن است بیشتر از اینکه درآمد بسازد، سرمایه از دست بدهد. به همین دلیل در این مقاله، روشها را ساده، مرحلهبهمرحله و با نگاه عملی توضیح میدهیم تا شما بتوانید با دید باز انتخاب کنید.
از طرف دیگر، برای انتخاب روش مناسب، فقط نباید به «سود اسمی» نگاه کرد. باید به مواردی مثل ریسک قرارداد هوشمند، نقدشوندگی، هزینه کارمزد شبکه، امکان فریز شدن دارایی، ریسک دیپگ، و حتی ریسکهای امنیتی مثل فیشینگ توجه کنید. اگر این مفاهیم را از قبل میشناسید، درک شما از فرصتهای درآمدی خیلی بهتر میشود. برای شروع مطالعه پایهای، منابع آموزشی مثل راهنمای ساده ارز دیجیتال برای مبتدیها و مدیریت ریسک میتوانند بسیار مفید باشند.
همچنین اگر هدف شما فقط «درآمد» نیست و میخواهید رفتار بازار را هم بهتر تحلیل کنید، آشنایی با دادههای آنچین و ابزارهای تحلیلی خیلی کمک میکند. مثلاً بررسی تحلیل آنچین و نمودارهای جریان پول میتواند به شما نشان دهد که سرمایه در کدام بخش بازار در حال گردش است و کدام اکوسیستمها واقعاً رشد کردهاند.
قبل از شروع، این ۵ اصل را در ذهن داشته باشید
- اول امنیت، بعد سود؛ هیچ درآمدی ارزش از دست رفتن کل سرمایه را ندارد.
- روشهای مناسب مبتدیها با روشهای مناسب حرفهایها فرق دارند.
- در کریپتو، درآمد پایدار معمولاً از ترکیب چند روش میآید، نه از یک روش.
- هرجا سود خیلی بالا و «بدون ریسک» دیدید، باید بیشتر شک کنید.
- برای کسب درآمد دلاری، دانش پایه از کیف پول، شبکه، کارمزد و ریسک ضروری است.
روش اول: استیکینگ و لیکویید استیکینگ
استیکینگ یکی از سادهترین و محبوبترین روشها برای کسب درآمد دلاری با ارزهای دیجیتال است. در این روش، شما دارایی خود را در یک شبکه مبتنی بر اثبات سهام قفل میکنید تا شبکه امنتر شود و در ازای آن پاداش بگیرید. برای فرد مبتدی، استیکینگ معمولاً از ترید روزانه کماسترستر است، چون لازم نیست هر لحظه نمودار را زیر نظر بگیرید. اگر هدف شما درآمد نسبتاً پایدار و قابلفهم است، این روش نقطه شروع خوبی است.
در مدل سنتی استیکینگ، دارایی شما برای یک دوره مشخص قفل میشود. اما در سالهای اخیر، لیکویید استیکینگ رشد زیادی داشته است. در این مدل، شما دارایی را استیک میکنید اما در ازای آن توکنی دریافت میکنید که میتواند در جای دیگری هم استفاده شود. همین ویژگی باعث میشود سرمایه شما «راکد» نماند. البته این انعطافپذیری، ریسکهای خاص خودش را هم دارد؛ از جمله ریسک قرارداد هوشمند و وابستگی به سلامت پروتکل.
در ۲۰۲۵، وقتی درباره کسب درآمد دلاری از استیکینگ صحبت میکنیم، باید به کیفیت دارایی هم توجه کنیم. استیککردن یک دارایی ضعیف با سود ظاهراً بالا، لزوماً انتخاب خوبی نیست. شما باید به مواردی مثل اعتبار شبکه، حجم بازار، میزان تمرکز، سابقه امنیتی و میزان استفاده واقعی از آن توجه کنید. اگر در انتخاب دارایی مردد هستید، بررسی دادههای بنیادی و آنچین میتواند کمک کند. برای نمونه، مطالعه نمودارهای اتریوم یا نمودارهای بیت کوین به شما دید بهتری از چرخه بازار میدهد.
مراحل شروع استیکینگ برای مبتدیها
- یک کیف پول معتبر و امن بسازید.
- دارایی مناسب استیکینگ را انتخاب کنید.
- میزان قفلشدن، نرخ پاداش و شرایط برداشت را بررسی کنید.
- از پروتکل یا صرافی معتبر استفاده کنید.
- پس از استیک کردن، وضعیت پاداش و ریسکهای احتمالی را مرتب بررسی کنید.
برای مبتدیها، استیکینگ یک مزیت مهم دارد: یاد میگیرید چگونه دارایی دیجیتال را نگهداری و مدیریت کنید، بدون اینکه وارد پیچیدگی کامل معاملات شوید. با این حال، اگر برای کسب درآمد دلاری به استیکینگ تکیه میکنید، باید حتماً تفاوت بین APR و APY، مدت قفل، و ریسک کاهش ارزش اصل سرمایه را بفهمید. سود اسمی زیاد همیشه به معنی سود واقعی نیست؛ اگر قیمت دارایی اصلی افت کند، ممکن است درآمد شما در عمل منفی شود.
روش دوم: ییلد فارمینگ و تأمین نقدینگی
ییلد فارمینگ یکی از جذابترین روشها برای کسب درآمد دلاری در دنیای دیفای است. در این روش شما دارایی خود را در استخرهای نقدینگی یا پروتکلهای وامدهی قرار میدهید تا از کارمزدها، مشوقها یا بهرهها سهم بگیرید. این روش نسبت به استیکینگ معمولاً بازده بالاتری دارد، اما ریسک آن هم بیشتر است. به زبان ساده، هرجا بازده بالاتر باشد، احتمال پیچیدگی و خطر هم بیشتر میشود.
مهمترین نکته در ییلد فارمینگ این است که شما فقط به عدد APY نگاه نکنید. باید بپرسید این سود از کجا میآید؟ آیا از کارمزد واقعی میآید؟ آیا توکن پاداش آن پروتکل ارزشمند است یا فقط یک توکن تورمی و کوتاهعمر است؟ آیا استخر موردنظر با داراییهای همارز کار میکند یا با یک جفت پرنوسان؟ برای درک بهتر این مفاهیم، آشنایی با آموزش مقدماتی و مفهوم نقدینگی بسیار مفید است.
در ۲۰۲۵، بسیاری از فارمها به جای جذب صرفاً سرمایه، روی مشوقهای هوشمند، توزیع پاداش پویا، و جذب کاربران واقعی تمرکز کردهاند. این یعنی دیگر نمیشود با یک حساب سرانگشتی و بدون تحلیل وارد هر استخر شد. شما باید بدانید نسبت ریسک به بازده در هر فرصت چقدر است و آیا این فرصت با سبک سرمایهگذاری شما همخوانی دارد یا نه.
| ویژگی | استیکینگ | ییلد فارمینگ |
|---|---|---|
| سطح ریسک | کم تا متوسط | متوسط تا زیاد |
| پیچیدگی | پایین | متوسط تا بالا |
| نیاز به زمان | کم | زیاد |
| منبع سود | پاداش شبکه | کارمزد، بهره، مشوق |
| مناسب برای | مبتدیها و هولدرها | کاربران آشنا با دیفای |
اگر میخواهید در این مسیر حرفهایتر شوید، بهتر است از یک رویکرد مرحلهای استفاده کنید. اول با مبالغ کم شروع کنید، بعد نحوه برداشت، کارمزد و عملکرد واقعی پروتکل را بسنجید. سپس اگر همهچیز منطقی بود، سرمایه بیشتری وارد کنید. برای کاربر ایرانی، محدودیتهای دسترسی و ریسکهای تحریمی هم مهم است؛ بنابراین انتخاب ابزار و شبکه باید با دقت بیشتری انجام شود. بررسی جریان پول و دادههای آنچین میتواند نشان دهد کدام پروتکلها واقعاً در حال جذب سرمایهاند.
در عمل، ییلد فارمینگ زمانی برای کسب درآمد دلاری خوب جواب میدهد که شما سه اصل را رعایت کنید: اول، از داراییهای با ثباتتر شروع کنید؛ دوم، سراغ پروتکلهای شناختهشده بروید؛ سوم، بهطور مرتب سود خالص را بعد از کارمزد و ریسک بسنجید. سود بالای روی کاغذ، اگر با افت شدید ارزش توکن همراه باشد، درآمد واقعی ایجاد نمیکند.
روش سوم: ایردراپ فایمنگ و فعالیت در اکوسیستمهای جدید
ایردراپ فایمنگ یکی از محبوبترین راهها برای کسب درآمد دلاری است، چون در ظاهر نیاز به سرمایه زیادی ندارد و گاهی فقط با فعالیت منظم و هوشمندانه میتواند به سود قابلتوجهی منجر شود. در این روش، شما با استفاده از محصولات یک پروژه، مثل تستنت، بریج، سواپ، وامدهی، رأیدهی یا مشارکت در جامعه، شانس دریافت توکن رایگان در آینده را بالا میبرید. البته کلمه «رایگان» در اینجا گمراهکننده است؛ چون شما معمولاً زمان، کارمزد و دقت امنیتی خرج میکنید.
در ۲۰۲۵، معیارهای ایردراپها حرفهایتر شدهاند. دیگر فقط انجام چند تسک شبکه اجتماعی کافی نیست. بسیاری از پروژهها به دنبال کاربر واقعیاند و از سیگنالهای رفتاری، الگوهای استفاده، و گاهی ضدسینبیل برای تشخیص کاربران واقعی از فارمکنندهها استفاده میکنند. این یعنی اگر قصد دارید از ایردراپها درآمد بسازید، باید بهجای کپیکاری، رفتار واقعی و معنادار در اکوسیستم داشته باشید.
برای شروع، بهتر است سراغ پروژههایی بروید که جامعه فعال، سرمایهگذار شناختهشده، و محصول واقعی دارند. استفاده از شبکههای جدید، تعامل با DEXها، پلها، کیف پولها و تستنتها، همچنان از رایجترین روشهای کسب شانس ایردراپ است. اگر میخواهید دقیقتر رفتار بازار را بسنجید، مطالعه دادههای پروژه و بررسی چرخههای بازار از طریق نمودارهای شرکت های ارز دیجیتال هم میتواند دید بهتری بدهد.
چطور برای ایردراپ فایمنگ آماده شوید؟
- برای هر پروژه یک کیف پول جدا داشته باشید.
- فقط از لینکها و منابع معتبر استفاده کنید.
- فعالیت شما باید طبیعی، منظم و قابل دفاع باشد.
- کارمزد شبکه و هزینه زمان را قبل از شروع حساب کنید.
- به سراغ پروژههای واقعی و کاربردی بروید، نه صرفاً هیاهوهای کوتاهمدت.
یکی از نکات مهم در این حوزه، تشخیص مرز بین فرصت و کلاهبرداری است. هیچ ایردراپی نباید از شما کلید خصوصی بخواهد. هیچ پروژه معتبر هم بهصورت عادی از شما نمیخواهد برای «دریافت پاداش» دارایی را به آدرس مشکوک ارسال کنید. اگر میخواهید کسب درآمد دلاری با ایردراپ را جدی دنبال کنید، امنیت باید بخشی از استراتژی شما باشد. یک اشتباه امنیتی میتواند کل سود چند ماهه را نابود کند.
بهترین رویکرد این است که ایردراپ را بهعنوان یک «سبد جانبی» ببینید، نه منبع اصلی. اگر شما چند پروژه را همزمان و با نظم دنبال کنید، شانس موفقیتتان بیشتر میشود. اما اگر فقط به امید یک توکن بزرگ وارد شوید، ممکن است خروجی قابل اتکایی نگیرید. در کنار این روش، آشنایی با پرایس اکشن و اجرای تحلیل تکنیکال هم کمک میکند زمان مناسب تبدیل پاداش به دارایی پایدارتر را بهتر تشخیص دهید.
روش چهارم: ترید NFT و بازارهای دیجیتال
ترید NFT هنوز برای همه مناسب نیست، اما اگر درست انجام شود میتواند یکی از مسیرهای جدی برای کسب درآمد دلاری باشد. برخلاف تصور رایج، NFT فقط تصویر یا مجموعه هنری نیست؛ در خیلی از موارد یک دارایی دیجیتال با کاربرد، هویت یا دسترسی خاص است. از این رو، معامله NFT فقط خرید و فروش تصویر نیست، بلکه تحلیل جامعه، کاربرد، نقدشوندگی، کمیابی، برند پروژه و زمان ورود و خروج را هم شامل میشود.
برای مبتدیها، NFT میتواند هم جذاب و هم خطرناک باشد. جذاب است چون بعضی مجموعهها در بازههای کوتاه رشد شدید میکنند. خطرناک است چون نقدشوندگی بسیاری از آنها پایین است و ممکن است شما نتوانید بهراحتی از پوزیشن خارج شوید. بنابراین، اگر قصد دارید از NFT درآمد بسازید، بهتر است با مبالغ کوچک، بازارهای شناختهشده و پروژههای قابلفهم شروع کنید. همچنین آشنایی با اصول تایمفریم و استراتژی معاملاتی در اینجا بسیار به شما کمک میکند.
در ۲۰۲۵، بازار NFT بیشتر به سمت کاربردمحوری و جامعهمحوری حرکت کرده است. این یعنی NFTهایی که فقط بر پایه هیجان ساخته شدهاند، معمولاً دوام کمی دارند؛ اما آنهایی که به خدمات، عضویت، بازی، یا اکوسیستم واقعی متصلاند، شانس بیشتری برای حفظ ارزش دارند. اگر بخواهید در این فضا موفق شوید، باید رفتار بازار را از نزدیک دنبال کنید و بهجای خرید احساسی، تحلیل داشته باشید.
| بخش | مزیت | چالش |
|---|---|---|
| پتانسیل سود | گاهی رشد سریع و چندبرابری | نوسان بسیار زیاد |
| ورود | میتواند با سرمایه کم شروع شود | نیاز به شناخت بازار و جامعه |
| نقدشوندگی | در پروژههای قوی خوب است | در بسیاری از مجموعهها ضعیف است |
| مهارت لازم | تحلیل جامعه و زمانبندی | ریسک خطای تحلیلی بالا |
برای شروع ترید NFT، بهتر است یک چارچوب ساده داشته باشید. اول، پروژه را از نظر تیم، کاربرد و جامعه بررسی کنید. دوم، حجم معاملات و تعداد هولدرها را بسنجید. سوم، ورود و خروج خود را از قبل مشخص کنید. چهارم، اجازه ندهید فومو تصمیم شما را کنترل کند. اگر این اصول را رعایت کنید، NFT میتواند بخشی از سبد درآمد دلاری شما باشد، نه یک قمار پرهزینه.
اگر به آموزش تخصصیتر این حوزه علاقه دارید، مطالعه دوره آموزش NFT میتواند درک شما را از ساختار این بازار عمیقتر کند. همچنین بررسی حجم و شاخص جریان پول در بازار میتواند برای تصمیمگیری بهتر مفید باشد.
روش پنجم: درآمد از اکوسیستمهای لانچپد، پوینت و ریاستیکینگ
یکی از مهمترین ترندهای جدید برای کسب درآمد دلاری در ۲۰۲۵، مشارکت در اکوسیستمهایی است که هنوز به شکل کلاسیک «ایردراپ» نیستند، اما پاداشهای مشابه یا حتی بهتر میدهند. این دسته شامل لانچپدها، برنامههای امتیازی، ریاستیکینگ، تعامل با اکوسیستمهای زیرساختی و برخی برنامههای وفاداری میشود. این روشها معمولاً برای کسانی مناسباند که میخواهند زودتر از بقیه وارد یک روند شوند و از رشد آینده سهم بگیرند.
در این مدل، شما ممکن است فقط توکن نگهداری نکنید؛ بلکه با حضور فعال، امتیاز جمع کنید، در رأیگیری شرکت کنید، یا از سرویسهای زیرساختی استفاده کنید. مزیت این روش این است که میتواند هزینه ورود پایینی داشته باشد و در عین حال، پاداش آیندهمحور ایجاد کند. عیبش هم این است که گاهی قواعد پاداشدهی شفاف نیست و ممکن است برنامهها در طول زمان تغییر کنند.
این روشها مخصوصاً برای کسانی که بهدنبال کسب درآمد دلاری با افق میانمدت هستند جذاب است. شما بهجای نوسانگیری لحظهای، روی شبکههایی شرط میبندید که احتمالاً در آینده ارزش بیشتری پیدا میکنند. برای این کار، شناخت روندهای بازار و بررسی دادهها اهمیت زیادی دارد. مطالعه تحلیل آنچین و نیز استفاده از سیگنالهای هوش مصنوعی کریپتو میتواند به شما کمک کند روندهای قویتر را زودتر تشخیص دهید.
از طرف دیگر، اگر میخواهید این بخش را جدیتر دنبال کنید، بهتر است مسیر یادگیری خود را با کریپتو آکادمی و منابعی مثل چگونه تریدر شوم؟ تکمیل کنید. حتی اگر هدف شما ترید نیست، فهم منطق بازار و رفتار قیمت، در انتخاب پروژههای درآمدزا کمک بزرگی است.
چرا این روشها در ۲۰۲۵ مهمتر شدهاند؟
- پاداشها به سمت کاربر واقعی و رفتار معنادار رفتهاند.
- پروژهها بهجای جذب هجوم کوتاهمدت، به دنبال مشارکت پایدار هستند.
- کاربران زودهنگام میتوانند از رشد اکوسیستم بهرهمند شوند.
- ترکیب برنامههای امتیازی با استیکینگ و ییلد فارمینگ، بازده کلی سبد را بهتر میکند.
- برای مبتدیها، این روشها پلی بین یادگیری و درآمدسازی هستند.
مقایسه ۵ روش کسب درآمد دلاری
وقتی میخواهید درباره کسب درآمد دلاری تصمیم بگیرید، بهتر است روشها را کنار هم بگذارید و از منظر ریسک، مهارت، زمان و پتانسیل سود مقایسه کنید. این مقایسه به شما کمک میکند بهجای انتخاب هیجانی، یک مسیر متناسب با شرایط خودتان بسازید. در جدول زیر، تصویر کلی این پنج روش را میبینید.
| روش | میزان ریسک | سطح مهارت | نیاز به سرمایه | نوع درآمد |
|---|---|---|---|---|
| استیکینگ | کم تا متوسط | مبتدی | کم تا متوسط | پاداش دورهای |
| ییلد فارمینگ | متوسط تا زیاد | متوسط | متوسط | کارمزد و مشوق |
| ایردراپ فایمنگ | کم تا متوسط | مبتدی تا متوسط | کم | توکن آیندهدار |
| ترید NFT | زیاد | متوسط تا حرفهای | کم تا زیاد | سود خرید و فروش |
| لانچپد و پوینت | متوسط | مبتدی تا متوسط | کم تا متوسط | پاداش آیندهمحور |
اگر بخواهیم صادقانه نگاه کنیم، بهترین روش برای اکثر مبتدیها این است که با استیکینگ و ایردراپ فایمنگ شروع کنند، بعد بهمرور سراغ ییلد فارمینگ و فرصتهای لانچپدی بروند، و NFT را فقط در صورتی وارد سبد کنند که به آن علاقه و زمان کافی برای یادگیری داشته باشند. یعنی قرار نیست همه روشها را همزمان و با سرمایه زیاد امتحان کنید. در واقع، کسب درآمد دلاری پایدار بیشتر شبیه ساختن یک سیستم است تا شکار یک فرصت لحظهای.
نقشه راه شروع برای مبتدیها
اگر شما تازهکار هستید، بهتر است بهجای پریدن از یک روش به روش دیگر، یک نقشه راه مرحلهای داشته باشید. این کار کمک میکند هم اشتباهات کمتر شود و هم اعتمادبهنفس شما در استفاده از ابزارهای کریپتو بیشتر شود. برای شروع، کافی است این مسیر ساده را دنبال کنید:
- مفاهیم پایه مثل کیف پول، شبکه، کارمزد و امنیت را یاد بگیرید.
- یک منبع اصلی درآمد انتخاب کنید؛ مثلاً استیکینگ یا ایردراپ.
- با سرمایه کم شروع کنید و نتیجه واقعی بگیرید.
- بهجای چند پروژه ناشناس، چند پروژه معتبر را عمیقتر بررسی کنید.
- همزمان آموزش تحلیل بازار و مدیریت ریسک را ادامه دهید.
- درآمدهای اولیه را دوباره وارد چرخه یادگیری و سرمایهگذاری کنید.
یکی از اشتباهات رایج مبتدیها این است که از همان روز اول میخواهند چند روش را با هم انجام دهند. نتیجه معمولاً این میشود که نه در هیچکدام مهارت کافی پیدا میکنند، نه سود واقعی میسازند. بهتر است ابتدا یک مسیر انتخاب کنید، فرآیند را یاد بگیرید، و بعد به سراغ تنوع بروید. برای نمونه، کسی که در استیکینگ و ییلد فارمینگ بهخوبی جا افتاده، بعداً میتواند NFT یا لانچپد را هم به سبد اضافه کند.
اگر بخواهید این مسیر را حرفهایتر کنید، مطالعه چگونه سبدچینی کنم؟ و چگونه هادل کنم؟ به شما کمک میکند تصمیمهای متعادلتری بگیرید. این دو موضوع، برای کسی که بهدنبال کسب درآمد دلاری با دید بلندمدت است، بسیار مهماند.
اشتباهات رایج و مدیریت ریسک
هرچند فرصتهای زیادی برای کسب درآمد دلاری در کریپتو وجود دارد، اما بسیاری از افراد بهخاطر چند اشتباه تکراری، نتیجه خوبی نمیگیرند. مهمترین اشتباه، دنبالکردن سودهای بزرگ بدون درک سازوکار درآمد است. اشتباه دوم، ورود به پروژههایی است که فقط در شبکههای اجتماعی تبلیغ شدهاند اما محصول واقعی ندارند. اشتباه سوم، نادیدهگرفتن هزینهها و کارمزدهاست. اشتباه چهارم هم این است که افراد اصلاً برای خروج از موقعیت خود برنامه ندارند.
مدیریت ریسک یعنی قبل از ورود، از خودتان بپرسید: اگر بازار ۲۰ درصد افت کند چه میشود؟ اگر قرارداد هوشمند مشکل پیدا کند چه؟ اگر نقدشوندگی کم باشد چه؟ اگر سود وعدهدادهشده پرداخت نشود چه؟ این سؤالها شاید ساده به نظر برسند، اما دقیقاً همانهایی هستند که از ضررهای بزرگ جلوگیری میکنند. برای همین، مطالعه حد سود و حد ضرر و نسبت برد و باخت برای همه کسانی که به کسب درآمد دلاری فکر میکنند مفید است.
در سطح پیشرفتهتر، شما باید به دادههای بازار هم توجه کنید. مثلاً وقتی جریان پول در برخی داراییها قوی است یا دادههای آنچین نشانه رشد اکوسیستم را نشان میدهد، احتمال موفقیت بعضی استراتژیها بیشتر میشود. اما اگر بازار وارد فاز رکود یا ترس شده باشد، باید اندازه پوزیشن را کاهش داد و محتاطتر عمل کرد. استفاده از سوپرترند، RSI و ADX نیز میتواند در تشخیص روند و قدرت آن کمککننده باشد.


